Szybowiec treningowy.
Znajdujący się na tych zdjęciach egzemplarz, to SP-1640 prototyp i zarazem
jedyny wyprodukowany szybowiec. Zdjęcia te zrobiłem w Muzeum Lotnictwa
Polskiego w Krakowie. Ogłoszony w 1955r konkurs na projekt koncepcyjny
jednomiejscowego szybowca szkolnego zaowocował wyróżnionym projektem Tadeusza
Grudzieńskiego, skierowanym do dalszego opracowania w SZD. Kierownikem projektu
został inż. Władysław Okarmus. Największy nacisk był położony na prostotę
konstrukcji, zamienność jak największej liczby części (lotki i ster
wysokości lewy i prawy był taki sam) oraz dobre resorowanie, zabezpieczające
przed uszkodzeniami przy twardych lądowaniach. Szybowiec nie wszedł jednak do
produkcji seryjnej.
A oto jeszcze tekst nadesłany mi przez kol. Tadeusza
Jankowskiego - dziękuję!
Artykuł, który ukazał się w piśmie "Modelarz" nr 4/60
(kwiecień 1960r.)
SZD-18 "Czajka"
W roku 1955 Zarząd
Główny Ligi Przyjaciół Żołnierza, która wówczas zajmowała się lotnictwem
sportowym, ogłosił konkurs na projekt szybowca szkolnego. Wybrany w ten sposób
szybowiec miał zastąpić produkowanego od 1948 r. „ABC-aka. Konkurs
rozstrzygnięto . na wiosnę 1956 r. Za najlepszą pracę uznano projekt technika
Tadeusza Grudzieńskiego, oznaczony godłem X-1.1 „Czajka". Dalsze miejsca zdobyły
projekty szybowców inż. Kaniewskiej - „Wróbel" i inż. R. Lewandowskiego' -
„Młodzik". Równocześnie wyróżnione zostały „Kawka" inż. T. Chylińskiego i
„Kangur" inż. A. Lewandowskiego. Projekt „Czajki" przekazano do realizacji
Szybowcowemu Zakładowi Doświadczalnemu w Bielsku. Po przekonstruowaniu pod
kierunkiem inż. Władysława- Okarmusa, szybowiec ten otrzymał oznaczenie SZiD-18
„Czajka". Jego prototyp został oblatany na początku 1957 r. i wykazał przy tym
dobre własności lotne. Wprawdzie zdecydowanie przewyższa on swymi osiągami i
własnościami „ABC"-aka, jednak nie wszedł do produkcji i to z dość prostej
przyczyny. Mianowicie od 1957 r. nasze szybownictwo przestawiło się na szkolenie
metodą dwumiejscową. Produkcja szkolnych szybowców jednomiejscowych została więc
zupełnie zaniechana.
KONSTRUKCJA
Górnopłat zastrzałowy
konstrukcji drewnianej. Kadłub z belek skrzynkowych. Układ typowy dla
jednomiejscowych szybowców szkolnych.
Płat dwudzielny, o
obrysie prostokątnym, jednodźwigarowy z dźwigarem pomocniczym skośnym oraz
kesonem 'krytym sklejką. Tylna część płata kryta płótnem i cellonowana.
Zastrzały z rur duralowych, o przekroju kroplowym. Skrzydło usztywnione linkami.
Płat nie zwichrzony. Na końcach skrzydeł umieszczone płozy z rurek stalowych,
chroniące je oraz lotkę, przy lądowaniu. Lotki kryte płótnem, napęd lotek
różnicowy, tzn. wychylenia w górę są większe niż w dół.
Kadłub wykonany z
dwóch belek skrzynkowych i słupka połączonych ze sobą śrubami. Na dolnej
skrzynce zamocowane są: siodełko pilota, pasy pilota, sterownica (pedały, drążek
sterowy i napędy sterów), hak do startu z liny gumowej, zaczep przedni i
dolny do startu z wyciągarki, uchwyty na ciężarki wyważające, płoza z
amortyzatorem sprężynowo-tarciowym i podwozie z rur stalowych z kółkiem 300x126
mm. Zawieszona wahliwie rama podwoziia amortyzowana jest sznurem gumowym, o
średnicy 20 mm. Maksymalny skok podwozia, wynoszący 100 mm ograniczony jest
zderzakami z gumy. Od tyłu -kółko ma obejmę, zabezpieczającą przed zaczepieniem
się linki od wyciągarki. Kółko służy zarówno do amortyzacji i przy lądowaniu,
jak i da transportu szybowca.
Na słupku pionowym
przymocowana jest poduszka pod głowę pilota. Na przednią część kadłuba można
założyć kabinkę ze sklejki, natomiast środkową jego część osłonić owiewką
sklejkową, składającą się z dwóch symetrycznych połówek. Kabinkę zakłada się w
końcowej fazie szkolenia pilota. Do skrzynkowej belki ogonowej przymocowane są
okucia skrzydłowe i statecznika poziomego. Rolę statecznika pionowego gra tylna
część belki, która pokryta jest sklejką, z wyjątkiem jednego trójkątnego pola
przed usterzeniem. Belkę ogonową usztywniają linki, biegnące od skrzydeł. Na
końcu belki znajduje się płoza ogonowa.
Usterzenie. Statecznik
poziomy posiada symetryczny profil płaski z zaokrąglonym noskiem. Przy nosku —
mały kesonik. Statecznik oraz stery wysokości i kierunku mają konstrukcję
krzyżulcową, tzn. ze skośnie ustawionymi żebrami. Pokrycie płótnem.
Dane techniczne
(w nawiasach - z kabinką).
Wymiary:
Pow. nośna płata 15,70 m²
Ciężar własny 126 (136) kG
Ciężar całkowity 201 (211) kG
Obciążenie pow. nośnej 12,8 (13,4) KG/m²
Prędkość na max. doskonałości 56 (57,6) km/h
Minimalna prędkość opadania 1,18 (1,13)
m/sek.
Prędkość przy min. opad. 49,5 (51) km/h
Prędkość lądowania 41 (42) km/h
Maks. prędkość nurkowania 133 km/h
Współczynnik przeciążenia dopuszczalnego 5
|