|
Znakomita opinia o "Jantarach
1" i "Jantarach Standard", oraz opanowanie przez SZD technologii kompozytowych
pozwoliło na dalsze rozwinięcie tej konstrukcji dla klasy otwartej. Celem
konstruktorów było
zaprezentowanie nowego szybowca na mających się odbyć Mistrzostwach Świata w 1976r w fińskiej
miejscowości Rayskala.
Zespół pod kierunkiem
mgr. inż. Adama Kurbiela pomimo bardzo napiętych terminów zdołał wykonać prototyp
na czas. W mistrzostwach tych na "Jantarach 2", J. Ziobro i H. Muszyński
zdobyli 2 i 3 miejsce w klasie otwartej.
Opracowując
kształt nowego szybowca bazowano na zespołach "Jantara 1" a zasadnicze zmiany
polegały na zwiększeniu rozpiętości do 20,5 m przy jednoczesnym
zmniejszeniu zbieżności i zwiększeniu wydłużenia zewnętrznego trapezu płata.
Wewnętrzna część trapezowa pozostała bez zmian. Zastosowano nowy profil
opracowany przez Wortmanna w roku 1967 (dość niefortunnie dobrany, bo w deszczu
szybowiec znacznie traci na doskonałości). Drugą widoczną na pierwszy rzut oka
zmianą było przeniesienie usterzenia wysokości ze szczytu usterzenia kierunku na
jego nasadę. Szybowiec powstał na bazie żywicy epoksydowej Epidian 52
mającej znacznie lepsze właściwości wytrzymałościowe, zwłaszcza w podwyższonych
temperaturach, niż dotychczas stosowana zachodnia żywica Epicote 162. Większe
obciążenie płata spowodowało konieczność zwiększenia ilości pasm rowingu w
dźwigarach oraz wzmocnienie kesonu przez dodanie jednej warstwy tkaniny.
Uzyskano w ten sposób skrzydło mające o blisko 50% większą sztywność
gięto-skrętną niż w "Jantarze 1". Opracowano dwie wersje skrzydła: dwudzielną i
czwórdzielną (o masie większej o 10 kg). "Jantar 2B" to poprawiona wersja
szybowca SZD-42 "Jantar 2". Jego prototyp oblatano 13.03.1978 r, a zmiany objęły
m.inn. podniesienie skrzydła o 12 mm, zmianę kąta zaklinowania skrzydeł względem
kadłuba, zwiększenie pojemności zbiorników balastowych do 170 litrów,
zastosowano zupełnie nowe podwozie o większej wytrzymałości niż dotychczasowe
które pochodziło z "Jantara Standard", stałą płoze ogonową zastąpiono kółkiem o
wymiarze 200x50 oraz zmodyfikowano wyważenie masowe steru wysokości.
Ogółem wyprodukowano 168
"Jantarów 2/2b" z czego 146 szt stanowiło wersję "Jantar 2b". Wyeksportowano ogółem 113
szt. z czego 95 wersji "Jantar 2b".
Poniższy tekst zaczerpnąłem ze strony tragicznie
zmarłego przyjaciela, Piotra Puchalskiego - zginął on śmiercią lotnika.
Piotr - mój imiennik był prawdziwą kopalnią wiedzy
z której i ja często czerpałem. Piotr zdążył opracować na swojej stronie
internetowej kilka polskich szybowców. By te opracowania nie znikły
jak zniknie jego strona, postanowiłem je skopiować na swoje strony. Jestem
pewien, że to by było i w Jego intencji oraz by jego praca nie poszła na
marne...
Kilkadziesiąt wyprodukowanych Jantarów-1 i
Jatarów Standard będących pierwszą wyprawą bielskich Zakładów Szybowcowych w
krainę konstrukcji laminatowych pozwoliło na opanowanie technologii budowy i
konstruowania nowoczesnych szybowców. W oparciu o opinie użytkowników,
zawodników i pilotów doświadczalnych postanowiono na bazie Jantara-1
zbudować nowy szybowiec klasy otwartej o jeszcze lepszych osiągach. Mimo
niewielkiej rezerwy czsowej zamierzano ukończyć nowy szybowiec przed
Szybowcowymi Mistrzostwami Świata mającymi się odbyć w 1976 roku w fińskiej
Rayaskali. Szefem zespołu konstrukcyjnego został mgr inż. Adam Kurbiel. Już
w trakcie budowy prototypu napłynęło wiele sugestii zmian i ulepszeń
konstrukcji które starano się wprowadzić na bieżąco, co spowodowało
zamieszanie i stratę cennego czasu, ale bardzo dużym wysiłkiem pracowników
Zakładu udało się ukończyć na czas nowe szybowce, dając Julianowi Ziobro i
Henrykowi Muszczyńskiemu możliwość "wlatania się" w nie przed startem w
mistrzostwach.
Opracowując kształt nowego szybowca bazowano na zespołach Jantara 1, a
zasadnicze zmiany polegały na zwiększeniu rozpiętości do 20,5 m przy
zmniejszeniu zbieżności i zwiększeniu wydłużenia zewnętrznego trapezu.
Wewnętrzna część trapezowa pozostała bez zmian. Zastosowano nowy profil
opracowany przez Wortmanna w roku 1967. Drugą widoczną na pierwszy rzut oka
zmianą było przeniesienie usterzenia wysokości ze szczytu usterzenia
kierunku na jego nasadę. Uzyskany w ten sposób układ dolnokrzyżowy znacznie
zmniejszał ryzyko uszkodzeń kadłuba przy "cyrklu", gdy masa wysoko
umieszczonego usterzenia wysokości przy trawersie lub zaczepieniu końcówką
skrzydła o wysoką trawę powodowała powstawanie dużego momentu masowego i
silne skręcanie belki ogonowej prowadzące często do jej uszkodzenia. Ponadto
usterzenie znalazło się w strefie opływu strumienia zaśmigłowego co
podniosło jego skutecznoć przy starcie. Szybowiec powstał na bazie żywicy
epoksydowej Epidian 52 mającej znacznie lepsze właściwości wytrzymałościowe,
zwłaszcza w podwyższonych temperaturach, niż dotychczas stosowana shellowska
żywica Epicote 162. Większe obciążenie spowodowało konieczność zwiększenia
ilości pasm rowingu w dźwigarach oraz wzmocnienie kesonu przez dodanie
jednej warstwy tkaniny. Uzyskano w ten sposób skrzydło mające o blisko 50%
większą sztywność gięto-skrętną niż w Jantarze 1. Przeprowadzone próby
wytrzymałościowe dały w normalnej temperaturze współczynniki obciążenia
niszczącego +7,95g i - 3,98g. Bardzo dużą wagę przyłożono do starannego
wykonania makiet skrzydła i dokładnego odtworzenia profilu w foremniku. Ze
względu na zmniejszenie oporów przy długich przebiegach ciągu napędowego w
układach sterowych zastosowano gdzie było to tylko możliwe łożyska kulkowe.
Minimalizując opór, zastosowano elastyczny zawias laminatowy dający
bezszczelinową górną powierzchnię w obrębie klapy. Opracowano dwie wersje
skrzydła: dwudzielną i czwórdzielną (o masie większej o 10 kg) ułatwiającą
transport z terenu przygodnego na uniwersalnym wozie typu Krakus. Na
Jantarze 2 prowadzono w Bielsku próby z zastosowaniem dwupłytowych hamulców
aerodynamicznych (w miejsce czteropłytowych) wysuwanych tylko na górnej
powierzchni skrzydła. Efekt tych prób stanowił m.in treść referatu jaki
wygłosił W.Stafiej na XVI Kongresie OSTIV odbywającym się równolegle z XVI
Szybowcowymi Mistrzostwami Świata w Chateauroux w dniach 20 - 29.07.1978r.
Bardzo duże wrażenie zrobiły na uczestnikach kongresu zdjęcia Jantara 2 z
otwartymi hamulcami przy prędkości 250 km/h ze względu na nieprawdopodobne
ugięcie skrzydeł, stając się niezamierzoną reklamą możliwości polskiego
szybowca. Obiecujące wyniki tych prób zaowocowały zastosowaniem takiego
rozwiązania w późniejszych konstrukcjach spod znaku SZD np: Brawie ,
Juniorze i Promyku. Jantar 2B to poprawiona wersja szybowca SZD-42A Jantar
2. Jego prototyp oblatano 13.03.1978 r, a zmiany objęły m.in podniesienie
skrzydła o 12 mm, zmianę kąta zaklinowania skrzydeł względem kadłuba,
zwiększenie pojemności zbiorników balastowych do 170 litrów, zastosowano
zupełnie nowe podwozie o wiekszej wytrzymałości niż dotychczasowe od Jantara
Standard, stałą płoze ogonową zastąpiono kółkiem o wymiarze 200X50 oraz
zmodyfikowano wyważenie steru wysokości.
Całkowita produkcja w latach 1976-89 zamknęła się liczbą 22 Jantarów 2 (z
czego 18 szt. na eksport) i 146 Jantarów 2B (w tym 95 na eksport).
OPIS TECHNICZNY (Jatar 2B):
Jednomiejscowy, wysokowyczynowy szybowiec
klasy otwartej w układzie średniopłata z usterzeniem w układzie klasycznym,
wykonany z laminatu szklano-epoksydowego
Kadłub: skorupowy, całkowicie laminatowy o usztywniony w tylnej
części półwręgami z prowadzeniem popychaczy układu sterowego i piankowymi
żeberkami. W partii statecznika kierunku konstrukcji przekładkowej
laminat-pianka-laminat. Ster kierunku konstrukcji przekładkowej zawieszony w
dwóch punktach, wyważony masowo. Napęd linkowy z prowadzeniem w rurkach
poliamidowych. W części centralnej wlaminowana jest stalowa kratownica
stanowiąca węzeł mocujący podwozie główne i łączący skrzydła z kadłubem na
czterech trzpieniach ustalających. Kabina wyposażona w kolumnową tablicę
przyrządów z laminatową osłoną. Tablica umożliwia zabudowę pięciu przyrządów
średnicy 80 mm oraz jednego o średnicy 60 mm. Dajnik ciśnienia całkowitego w
górnej części natarcia statecznika kierunku, pod nim króciec do montażu
sondy wariometru elektrycznego, dajniki ciśnienia statycznego w połowie
belki ogonowej na jej obwodzie w postaci otworków rozmieszczonych co 120°.
Miska siedzeniowa wyjmowana dla ułatwienia obsługi elementów układów
sterowych, regulacja pozycji pilota za pomocą zmiany położenia oparcia (5
pozycji) i nastawnych w locie pedałów. Osłona kabiny dwuczęściowa, ze stałym
wiatrochronem i odejmowaną limuzyną. Zaczep samopowrotny do lotów holowanych
, otwierany cięgnem linkowym z uchwytem na tablicy przyrządów. Możliwość
zabudowy aparatury tlenowej. Radiostacja RS-6101 zabudowana w bagażniku
tylnym, z anteną wlaminowaną w statecznik pionowy. Podwozie główne chowane w
locie, amortyzowane zespołem krążków gumowych na każdej goleni, z kołem 400
x 150, tylne w postaci stałej płozy, z możliwością zabudowy kółka rozmiaru
200 x 50. Koło główne z hamulcem tarczowym uruchamianym cięgłem umieszczonym
w podstawie tablicy porzyrządów.
Skrzydło: dwu lub czterodzielne, skorupowe, jednodźwigarowe o obrysie
trapezowym z dwuobwodowym kesonem przenoszącym siły skręcające. Konstrukcja
przekładkowa (skorupa dolna i górna) z integralnymi zbiornikami balastowymi
w przykadłubowej części przedniego kesonu o pojemności 2x65 litrów z
zaworami spustowymi na dolnej powierzchni płata. Czas opróżniania ok. 3,5
minuty. Dźwigar skrzynkowy, z pasami z rowingu szklanego i przekładkowymi
ściankami zamykającymi. W obrębie wykroju lotki szczątkowy dźwigarek z
wlaminowanymi okuciami zawieszenia lotki.
Lotka konstrukcji przekładkowej , 20% głębokości, niedzielona, bez wyważenia
masowego, zawieszona w pięciu punktach napędzana w dwóch. Napęd
popychaczowy. Lotka wychylana jako klapa o połowę wartości wychylenia klapy.
Klapy wyporowe zawieszone na górnej powierzchni na elastycznym zawiasie
wzdłuż całej rozpiętości. Hamulce aerodynamiczne duralowe jednopłytowe na
górnej i dolnej powierzchni skrzydła , napęd popychaczowy.
Usterzenie wysokości: w układzie dolnokrzyżowym, dzielone z dźwigarem
rurowym na stałe związanym z prawą połową, ustalane na stateczniku na
czterech trzpieniach, konstrukcji przekładkowej. Stery wysokści bez
wyważenia masowego, z trymerem sprężynowym (sprężyna oddziaływuje na drążek
sterowy). Napęd steru popychaczowy z prowadzeniem w kadłubie w łożyskowanych
trzema łożyskami kulkowymi przelotkach oczkowych.
Wyposażenie: standardowo szybowiec jest wyposażony przyrządy
produkcji PZL: prędkościomierz PR-250s lub PR-400s, wysokościomierz W-12s
lub W-10s, wariometr PR-03 lub WRs-5
zakrętomierz EZS-3, busola KI-13. Możliwość dodatkowej zabudowy sztucznego
horyzontu i instalacji tlenowej
DANE TECHNICZNE:
| Rozpiętość: |
20,50 m |
|
| powierzchnia nośna: |
14,24 m2 |
|
| wydłużenie: |
29,2 |
|
| wznios: |
2 ° |
|
| profil: |
Wortmann Fx 67K170 > Fx 67K150 |
|
| długość: |
7,11 m |
|
| wysokość: |
1,76 m |
|
| dopuszczalna własna: |
362 kg |
|
| max. masa balastu wodnego: |
170 kg |
|
| max. w locie z balastem: |
649 kg |
|
| bez balastu: |
482 kg |
|
| współczynniki obciążeń niszczących: |
+ 5,30g / -2,65 g |
|
| Osiągi: |
bez balastu |
z balastem |
| masa w locie: |
320 kg |
420 kg |
| obciążenie powierzchni: |
29,0 kg/m2 |
40,0 kg/m2 |
| opadanie minimalne: |
0,46 m/s |
|
| przy prędkości: |
75 km/h |
86 km/h |
| max. doskonałość: |
50,3 |
50,3 |
| przy prędkości: |
90 km/h |
103km/h |
| prędkość dopuszczalna (pow. spok.) |
250 km/h |
250 km/h |
| w powietrzu burzliwym: |
160 km/h |
160 km/h |
| |
|
|
| |
|
|
| |
|
|
|