|
Powstała w
połowie lat 70-tych klasa szybowców 15-metrowych FAI stawała się coraz
popularniejsza. Wychodząc naprzeciw zapotrzebowaniom rynku Szybowcowy Zakład
Doświadczalny postanowił opracować wersję klapową cieszącego się dużą
popularnością Jantara Standard 2. Pod kierunkiem inż. Władysława Okarmusa
opracowano wersję rozwojową tego szybowca, oznaczoną SZD-49 Jantar K wyposażoną
w skrzydło z klapą, oraz klapolotką. Oblot prototypu (SP-2583, X-143) miał
miejsce 10.10.1978 r. w Bielsku. Konstrukcja wykazała jednak szereg wad, przez
co zrezygnowano z kontynuacji programu. Przechowywany w SZD prototyp stał
nieużytkowany do początku 1981 r. gdy z inicjatywy członków Koła Naukowego
Lotników, SZD przekazał Politechnice Warszawskiej dwa prototypy: SZD-49 Jantar K
oraz pierwszy egzemplarz SZD-50, późniejszego Puchacza. Jantar K nie nadawał się
do normalnej eksploatacji, w związku z czym pod koniec czerwca 1981 r trzech
studentów II roku MEL-u: Jan Freundlich, Stanisław Rogowski i Tomasz Grabowski
odwiedziło SZD w celu przejęcia prototypów, oraz modernizacji jednego z nich
tak, aby nadawał się do lotu. Na miejscu stwierdzono, że łatwiejszy do
modyfikacji będzie Jantar K, i w lipcu po konsultacjach z konstruktorem dokonano
zmian w dokumentacji konstrukcyjnej
polegających na likwidacji układu napędowego klapy i klapolotki, a w jego
miejsce montaż układu napędowego lotki identycznego z tym jaki stosowano w
Jantarze Std 2, oraz likwidację klap. Dokonano tego przez zdjęcie lakieru z
części spływowej skrzydeł i natarcia klap, i zalaminowanie szczelin w foremniku
dla zachowania geomertii profilu. Tak zmodyfikowane skrzydło posiadało własności
takie jak seryjny J antar Std 2, a po wprowadzeniu obowiązujacych typ
biuletynów, wyszpachlowaniu i pomalowaniu skrzydeł szybowiec niczym zewnętrznie
nie różnił się od seryjnych. W czasie wakacji 1982 r kolejna grupa studentów MEL
(m.in: Anna Pacześniak, Robert Adamczewski, Wojciech Giemza, Wojciech
Michalik, Krzysztof Michalak i nie żyjący już Stanisław
Rogowski (zginął tragicznie na motolotni własnej konstrukcji)) w
ramach praktyk dokończyła remont szybowca i jesienią szybowiec po oblocie
(oblotu po remoncie dokonal p.Smielkiewicz)
i nadaniu klasy
przyholowano do Warszawy. Ponieważ okazało się, że jakość lakierowania skrzydeł
nie była zadowalająca,
zimą 1982/83 grupa studentów pod
kierownictwem Jarosława Starzyckiego doprowadziła skrzydła do bardzo dobrego
stanu, a szybowiec potem służył na letnich obozach KNL-u do realizacji kilku
programów naukowych (np. pomiarów biegunowej, czy testów pierwszego polskiego
wariometru elektrycznego). Obecnie stanowi on własność Koła Naukowego Lotników
przy Politechnice Warszawskiej i uytkowany jest przez Aeroklub Warszawski na
podstawie umowy o współpracy pomiędzy Instytutem Techniki Lotniczej i Mechaniki
Stosowanej Politechniki Warszawskiej i Aeroklubem
Uwaga - powyższy
tekst jest autorstwa
Piotra Puchalskiego! Serdecznie dziękuję autorowi! Dalsze szczegóły pod:
SZD 49K
Kursywą - uzupełnienia nadesłane
przez Wojciecha Michalika
Poniższy tekst zaczerpnąłem ze strony tragicznie
zmarłego przyjaciela, Piotra Puchalskiego - zginął on śmiercią lotnika.
Piotr - mój imiennik był prawdziwą kopalnią wiedzy
z której i ja często czerpałem. Piotr zdążył opracować na swojej stronie
internetowej kilka polskich szybowców. By te opracowania nie znikły
jak zniknie jego strona, postanowiłem je skopiować na swoje strony. Jestem
pewien, że to by było i w Jego intencji oraz by jego praca nie poszła na
marne...
Powstała w połowie lat 70-tych klasa
szybowców 15-metrowych FAI stawała się coraz popularniejsza. Wychodząc
naprzeciw zapotrzebowaniom rynku Szybowcowy Zakład Doświadczalny postanowił
opracować wersję klapową cieszącego się dużą popularnością Jantara Standard
2. Pod kierunkiem inż. Władysława Okarmusa opracowano wersję rozwojową tego
szybowca, oznaczoną SZD-49 Jantar K wyposażoną w skrzydło z klapą, oraz
klapolotką. Oblot prototypu (SP-2583, X-143) miał miejsce 10.10.1978 r. w
Bielsku. Konstrukcja wykazała jednak szereg wad, przez co zrezygnowano z
kontynuacji programu. Przechowywany w SZD prototyp stał nieużytkowany do
początku 1981 r. gdy z inicjatywy członków Koła Naukowego Lotników, SZD
przekazał Politechnice Warszawskiej dwa prototypy: SZD-49 Jantar K oraz
pierwszy egzemplarz SZD-50, późniejszego Puchacza. Jantar K nie nadawał się
do normalnej eksploatacji, w związku z czym pod koniec czerwca 1981 r trzech
studentów II roku MEL-u: Jan Freundlich, Stanisław Rogowski i Tomasz
Grabowski odwiedziło SZD w celu przejęcia prototypów, oraz modernizacji
jednego z nich tak, aby nadawał się do lotu. Na miejscu stwierdzono, że
łatwiejszy do modyfikacji będzie Jantar K, i w lipcu po konsultacjach z
konstruktorem dokonano zmian w dokumentacji konstrukcyjnej polegających na
likwidacji układu napędowego klapy i klapolotki, a w jego miejsce montaż
układu napędowego lotki identycznego z tym jaki stosowano w Jantarze Std 2,
oraz likwidację klap. Dokonano tego przez zdjęcie lakieru z części spływowej
skrzydeł i natarcia klap, i zalaminowanie szczelin w foremniku dla
zachowania geomertii profilu. Tak zmodyfikowane skrzydło posiadało własności
takie jak seryjny J.Std 2, a po wprowadzeniu obowiązujacych typ biuletynów,
wyszpachlowaniu i pomalowaniu skrzydeł szybowiec niczym zewnętrznie nie
różnił się od seryjnych. W czasie wakacji 1982 r kolejna grupa studentów MEL
(m.in: Anna Pacześniak, Wojciech Giemza, Wojciech Michalik i Krzysztof
Michalak) w ramach praktyk dokończyła remont szybowca i jesienią szybowiec
po oblocie i nadaniu klasy przyholowano do Warszawy. Ponieważ okazało się,
że że jakość lakierowania skrzydeł nie była zadowalająca, zimą 1982/83 grupa
studentów pod kierownictwem Jarosława Starzyckiego doprowadziła skrzydła do
bardzo dobrego stanu, a szybowiec potem służył na letnich obozach KNL-u do
realizacji kilku programów naukowych (np. pomiarów biegunowej, czy testów
pierwszego polskiego wariometru elektrycznego). Obecnie stanowi on własność
Koła Naukowego Lotników przy Politechnice Warszawskiej i uytkowany jest
przez Aeroklub Warszawski na podstawie umowy o współpracy pomiędzy
Instytutem Techniki Lotniczej i Mechaniki Stosowanej Politechniki
Warszawskiej i Aeroklubem.
OPIS TECHNICZNY:
Jednomiejscowy, wysokowyczynowy szybowiec klasy standard w układzie
grzbietopłata z usterzeniem T, wykonany z laminatu szklano-epoksydowego
Kadłub: całkowicie laminatowy usztywniony w tylnej części półwręgami
z prowadzeniem popychaczy układu sterowego i piankowymi żeberkami. W partii
statecznika kierunku konstrukcji przekładkowej laminat-pianka-laminat. Ster
kierunku konstrukcji przekładkowej zawieszony w dwóch punktach, wyważony
masowo. Napęd linkowy z prowadzeniem w rurkach poliamidowych. W części
centralnej wlaminowana jest stalowa kratownica stanowiąca węzeł mocujący
podwozie główne i łączący skrzydła z kadłubem na czterech trzpieniach
ustalających. Kabina wyposażona w kolumnową tablicę przyrządów z laminatową
osłoną. Tablica umożliwia zabudowę pięciu przyrządów średnicy 80 mm oraz
jednego o średnicy 60 mm. Dajnik ciśnienia całkowitego w górnej części
natarcia statecznika kierunku, pod nim króciec do montażu sondy wariometru
elektrycznego (rurka Braunschwein lub Althaus), dajniki ciśnienia
statycznego po obu stronach dziobowej części kadłuba. Miska siedzeniowa
wyjmowana dla ułatwienia obsługi elementów układów sterowych, regulacja
pozycji pilota za pomocą zmiany położenia oparcia (5 pozycji) i nastawnych w
locie pedałów. Osłona kabiny dwuczęściowa, ze stałym wiatrochronem i
odejmowaną limuzyną. Zaczep samopowrotny do lotów holowanych i startu za
wyciągarką , otwierany cięgnem linkowym z uchwytem na tablicy przyrządów, na
życzenie odbiorcy drugi zaczep do startu za wyciągarką montowany na goleni
podwozia. Możliwość zabudowy aparatury tlenowej. Radiostacja RS-6101 (lub
inna dostarczona przez odbiorcę) zabudowana w bagażniku tylnym, z anteną
wlaminowaną w statecznik pionowy. Podwozie główne nieamortyzowane chowane w
locie, z kołem 350 x 135, tylne z kółkiem 200 X 50.
Skrzydło: dwudzielne, skorupowe, jednodźwigarowe o obrysie trapezowym
z dwuobwodowym kesonem przenoszącym siły skręcające. Profil NN-8 opracowany
przez Politechnikę Warszawską. Konstrukcja przekładkowa (skorupa dolna i
górna) ze zbiornikami balastowymi w przykadłubowej części przedniego kesonu
o pojemności 2x75 litrów umożliwiające zmianę obciążenia jednostkowego
powierzchni nośnej o 14,1 kg/m 2. Zbiorniki stanowi dolna skorupa pokrycia,
przednia ścianka dźwigara i nie związana bezpośrednio z górnym pokryciem
osobna laminatowa skorupa. Dźwigar skrzynkowy, z pasami z rowingu szklanego
i przekładkowymi (pianka PCV) ściankami zamykającymi. W obrębie wykroju
lotki szczątkowy dźwigarek z wlaminowanymi okuciami zawieszenia lotki.
Lotka konstrukcji przekładkowej , 20% głębokości, niedzielona, bez wyważenia
masowego, zawieszona w pięciu punktach napędzana w dwóch. Początkowo
skrzydło wyposażone w klapę, a lotki spełniały funkcję klapolotek,
wychylając się wraz z klapami o połowe wartosci ich wychylenia. Hamulce
aerodynamiczne duralowe jednopłytowe na górnej i dolnej powierzchni skrzydła.
Napęd lotek i hamulców popychaczowy. W napędzie lotki zastosowano nowatorski
przegub całkowicie schowany w obrysie skrzydła (rozwiązanie chronione
patentem).
Usterzenie: w układzie T, konstrukcji przekładkowej, profil NACA
641-012. Ster wysokści dwuczęściowy, bez wyważenia masowego, z trymerem
sprężynowym (sprężyna oddziaływuje na drążek sterowy). Napęd steru
popychaczowy z prowadzeniem w kadłubie w łożyskowanych przelotkach.
Malowanie: cały szybowiec malowany na biało emaliami poliuretanowymi
(dla odbiorców zagranicznych emalią schwabellack) z czerwonymi elementami
ostrzegawczymi: końcówkami skrzydeł, górną częścią nosa (na przedłużeniu
wiatrochronu). Znaki rejestracyjne szare obustronnie w połowie belki
kadłubowej i na dolnej powierzchni lewego skrzydła. Obustronnie pod kabiną
pilota stylizowany napis ?jantar std 2? koloru szarego. W trakcie
eksploatacji pojawiło się wiele odmian malowania odmiennego od standardu.
Wyposażenie:standardowo szybowiec jest wyposażony przyrządy produkcji
PZL: prędkościomierz PR-400s, wysokościomierz W-12s lub W-10s, wariometr
PR-03 lub WRs-5 z kompensatorem WEC, wariometr WRs-30c, zakrętomierz EZS-3,
busolę BS-1. Możliwość dodatkowej zabudowy sztucznego horyzontu i instalacji
tlenowej
DANE TECHNICZNE:
| Rozpiętość: |
15 m |
|
| Długość: |
6,71 m |
|
| Wysokość: |
1,51 m |
|
| Powierzchnia nośna: |
10,66 m2 |
|
| Obciążenie powierzchni: |
30,00 - 50,18 kg/m2 |
|
| Wydłużenie: |
21,1 |
|
| Wznios skrzydła: |
1,5° |
|
| Cięciwa przykadłubowa: |
0,95 m |
|
| Cięciwa końcowa: |
0,45 m |
|
| Średnia cięciwa aerodynamiczna: |
0,742 m |
|
| Profil skrzydła: |
NN 8 |
|
Powierzchnia usterzenia:
|
1,26 m |
|
| Rozpiętość usterzenia: |
2,43 m |
|
| Dopuszczalna masa własna:
|
265 kg |
|
| Masa ładunku użytecznego:
|
120 kg |
|
| Max. masa balastu wodnego:
|
150 kg |
|
| Masa max. w locie z balastem: |
535 kg |
|
| bez balastu: |
385 kg |
|
| Współczynniki obciążeń
dopuszczalnych: |
+ 5,3 / -2,65 g |
|
| Osiągi: |
bez balastu |
z balastem |
| Masa w locie: |
320 kg |
420 kg |
| Obciążenie powierzchni: |
30 kg/m2 |
39,4 kg/m2 |
| opadanie minimalne: |
0,60 m/s |
0,69 m |
| przy prędkości: |
75 km/h |
86 km/h |
| max. doskonałość: |
40 |
40 |
| przy prędkości: |
97 km/h |
123 km/h |
| prędkość dopuszczalna: |
250 km/h |
250 km/h |
|