Polskie szybowce prezentowane przez:

SZD-LogoSZD-8 Jaskółka
Oblatany: 21.09.1951 (24.12.1952)* [maj 1958]**
Rozpiętość skrzydeł: 16,00 m
Długość: 6,74 (7,42) m

Wysokość: 1,28 (1,41) m
Powierzchnia skrzydeł: 13,60
Wydłużenie skrzydeł: 18,8

Profil skrzydła: NACA23012A

Ciężar własny: 275,5 (252) [270] kg

Ciężar całkowity: 360,5 (337) [335] kg

Obciążenie powierzchni: 26,5 (24,8) [28,5] kG/
Doskonałość: 25,4 (26,4) [28,5] przy 80 [83] km/h
Prędkość opadania: 0,76[0,75] m/s przy 65(68)[64] km/h
Prędkość min.: 50 (55) [55] km/h
Prędkość dopuszczalna: 250 km/h

Współczynniki obciążeń dop: ? g

 

UWAGA - dane bez nawiasów dotyczą prototypu

                 - dane w nawiasach (*) SZD-8bis; 8bis E; 8bis W

                 - dane w nawiasach [*] SZD-8ter Z; 8bis Z; 8bis III; 8bis O; 8ter SO

                                                          

Dane w nawiasach podano tylko w przypadku gdy się różnią od prototypu.

SZD-8 "Jaskółka"

  Foto: Piotr Piechowski

Ten wyjątkowo elegancki, jednomiejscowy szybowiec wyczynowy odróżniał się od swoich konkurentów nie tylko wyglądem, ale i całą charakterystyką. Wtedy gdy konstruktorzy z innych krajów starali się w swoich szybowcach uzyskać przede wszystkim jak najwyższą doskonałość, Polacy ( inżynierowie: Tadeusz Kostia, Sandauer, S.Wielgas, Skarbiński) starali się wykorzystując doświadczenia z zawodów szybowcowych dobrać jak najlepsze parametry dla całego spektrum dynamiki lotu. Tak więc na przykład duża szybkość pomagała pokonać spore odległości pomiędzy noszeniami. Sprawdziło się to natychmiast - "Jaskółka" zdobyła 17 rekordów świata m. inn. rekord szybkości na trójkącie 100km wynikiem 97,4 km/h i lotem docelowo - powrotnym na dystansie 533 km. W 1959 Werner Runge zdobył rekord DDR-u w locie po trójkącie 100 km. W 1956r. M.Gorzelak zdobył na Mistrzostwach Świata w St. Yan (Francja) trzecie miejsce w klasie szybowców jednomiejscowych.
Po oblataniu prototypu SZD 8 i następnie SZD 8-2 (o powiększonej powierzchni steru kierunku i statecznika poziomego) przystąpiono do produkcji seryjnej. Po dwóch latach dokonano modernizacji, między innymi poprawiono aerodynamikę przedniej części kadłuba i dodano zbiorniki na balast wodny (95l.) w skrzydłach. Prototyp tej zmodernizowanej SZD-8ter "Jaskółki ZO" oblatano 3.3.1955. Następna i ostatnia odmiana SZD-8ter "Jaskółki Z", oblatana została 1.5.1958.

Łącznie wyprodukowano 135 "Jaskółek". SZD-8 i SZD-8-1 po jednym egzemplarzu; SZD-8bis "Jaskółka bis" i SZD-8bis "Jaskółka W" łącznie - 60 szt.; SZD-8bis "Jaskółka Z" 28 szt.; SZD-8bis "Jaskółka O" - 5 szt.; SZD-8ter "Jaskółka Z" - 10 szt. oraz SZD-8ter "Jaskółka ZO" - 30 szt. "Jaskółki" latały w 14 krajach, m. inn. 14 szt.  w NRD i 34 szt.  w Chinach.

Konstrukcja całkowicie drewniana. Skrzydła wyposażono w klapy szczelinowe używane w krążeniu. Podwozie częściowo chowane. Limuzyna kabiny odsuwana do tyłu. Pilot miał znakomitą widoczność na wszystkie strony.  Na bazie SZD 8bis postał SZD 11 "Albatros" i następne wersje SZD 14 i SZD 17. Oblotu pierszego egzemplarza "Jaskółki" dokonał Adam Zientek na lotnisku w Bielsku 21 września 1951r.


Poniższy tekst zaczerpnąłem ze strony tragicznie zmarłego przyjaciela, Piotra Puchalskiego - zginął on śmiercią lotnika.

Piotr - mój imiennik był prawdziwą kopalnią wiedzy z której i ja często czerpałem. Piotr zdążył opracować na swojej stronie internetowej  kilka polskich szybowców. By te opracowania nie znikły jak zniknie jego strona, postanowiłem je skopiować na swoje strony. Jestem pewien, że to by było i w Jego intencji oraz by jego praca nie poszła na marne...

 

Historia powstania "Jaskółki" zaczyna się 7 lutego 1950 roku, tego bowiem dnia w Szybowcowym Zakladzie Doświadczalnym odbyła się konferencja w której udział wzięli inźynierowie i najlepsi polscy piloci wyczynowi, a która miała na celu określenie założeń i warunków technicznych dotyczących budowy nowego jedno i dwumiejscowego szybowca wyczynowego. Efektem tej narady byo powstanie "Bociana" i właśnie "Jaskółki". Kierownictwo zespołu konstrukcyjnego opracowującego nowy szybowiec objął mgr inż. Tadeusz Kostia. Zakładano że "Jaskółka", oprócz prędkościowych przelotów, będzie mogła "kręcić" pełną akrobację, oraz wykonywać loty w chmurach, co wymagało już na etapie prac projektowych uwzględnienia odpowiednich właściwości pilotażowych. W nowej konstrukcji zastosowano szereg awangardowych rozwiązan: klapolotki wychylające się o połowę wartości wychylenia klap, nastawny w locie napinacz pasów pilota, przestawiane w locie pedały, sprężynowy trymer steru wysokości, kompensator naciągu linek sterowych w niskich temperaturach, schowane w obrys uchwyty eksploatacyjne, sprzężony z hamulcami aerodynamicznymi hamulec kółka. Prototyp SP-1222 (nr fabr. 071) zbudowano w warsztacie w Białej, a jego oblot wykonał w dniu 21.09.1951 r. pilot doświadczalny Adam Zientek. W trakcie prób fabrycznych okazało się, że nowatorskie rozwiązania w wielu wypadkach nie sprawdziły się: zacinały się przestawiane pedały, napinacz pasów i odsuwana limuzyna, bardzo nieporęczne było pokrętło przestawiania klap, napędy sterów mialy zbyt małą sztywność, a ponadto szybowiec miał za małą sterowność poprzeczną, płaski charakter korkociągu oraz nieprzyjemnie "buczał" na skutek zaburzen w opływie kadłuba za kabiną. W jednym z lotów na próby korkociągowe sily w układzie sterowania byly tak duże, że Adam Zientek odksztacił  o 30° rurę sterownicy, tak że w locie prostym drążek dotykał burty, co nieomal nie doprowadziło do skoku. Ponieważ usterki te dyskwalifikowały szybowiec, po wykonaniu przez inź. Nowakowskiego teoretycznych analiz korkociągowych przebudowano prototyp (zmieniając jego oznaczenie na SZD-8-2) wydłużając kadłub, powiększając usterzenia oraz zmieniając linię podziału statecznik-ster. Tak poprawiony prototyp A.Zientek oblatał 16.03.1952 r. stwierdzając znaczną poprawę właściwości pilotażowych. Ukończony w międzyczasie drugi prototyp (SP-1223) miał już wprowadzone niezbędne zmiany: większą lotkę o zmienionym obrysie, przekonstruowane napędy (niezależnie napędzane lotki i klapy), zmieniony kształt kadłuba za limuzyną (co wyeliminowao uciążliwe "buczenie"), zrezygnowano z termicznego kompensatora naciągu linek, oraz zmieniono mechanizm zamykania limuzyny. Jego oblot wykonano 3.12.1951. Po zakończeniu prób fabrycznych dostosowano dokumentację do potrzeb produkcji seryjnej, wprowadzając do produkcji ostatecznie dopracowaną wersję oznaczoną SZD-8bis "Jaskółka", której pierwszy egzemplarz (SP-1305) obatał A.Zientek 24.12.1952 r. Od prototypów różniła się ona poprawionym kształtem kadłuba za limuzyną, w przejściu skrzydło-kadłub, oraz "nosa", jednopłytowymi (zamiast dwupłytowych) hamulcami aerodynamicznymi, nową konstrukcją limuzyny, przekonstruowanymi okuciami skrzydeł, częściowo chowanym podwoziem, i nową sterownicą. Wyprodukowana seria 30 egzemplarzy nie pokryła nawet krajowego zapotrzebowania na szybowiec, a wobec licznych zamówień z zagranicy wprowadzono do produkcji po kolejnych zmianach konstrukcyjnych (wzmocnienie napędów sterów, podwozia, nowa płoza tylna, poprawiony obrys usterzenia poziomego) wersję SZD-8bis E. Serię 30 sztuk ukończono wiosną 1954 r, a jej debiut zawodniczy miał miejsce na Międzynarodowych Zawodach Szybowcowych w Lesznie latem 1954 r. Doświadczenia zawodnicze i wprowadzenie do regulaminów zawodów konkurencji szybkościowych wymogły na konstruktorach umożliwienie zmiany obciążenia powierzchni w locie. W przebudowanej seryjnej "Jaskółce E" SP-1529 zamontowano w skrzydłach zbiorniki balastowe o pojemności 95 l, z mżźliwością opróżnienia ich w powietrzu w czasie 2,5 minuty. Po zakończeniu prób eksploatacyjnych i rozwiązaniu problemów związanych ze szczelnością instalacji balastowej, SZD opuściła seria nowych szybowców oznaczonych SZD-8bis Z (zawodnicza) w której wprowadzono kolejne ulepszenia: wzmocnione podwozie, sztywniejsze napędy sterów, nastawne w locie pedały, oraz poprawiony ksztat przedniej części kadłuba likwidujący załamanie lini na krawędzi limuzyny. Duża popularność szybowca w kraju i stałe zwiększenie zamówień, także zagranicznych, zaowocowały opracowaniem kolejnych wersji rozwojowych szybowca. I tak powstały kolejno:

SZD-8bis III - budowana w oparciu o dokumentację wersji E i Z ze wzmocnionym podwoziem, metalową płozą tylną i krajowymi   łożyskami w napędach.

SZD-8bis O - z tablicą przyrządów nowego kształtu, nową aparaturą tlenową KP-14, starannie wykończona wykonana była w całości na eksport.

SZD-8ter Z - z metalowymi hamulcami aerodynamicznymi, nową tablicą przyrządów, zmienionym napędem zaworów spustowych wody, zastosowano laminat na pokryciach nierozwijalnych.

SZD-8ter ZO - bez zbiorników balastowych i bez zapadki blokującej podwozie.

Nie doszlo do realizacji projektu  Jaskółki K ze skrzydłem bez klap, tańszej wersji szybowca. Na bazie Jaskółki opracowano kilka pokrewnych konstrukcji:  SZD-14X Jaskółka M w której zastosowano usterzenie motylkowe. Pomys? zrealizowano przebudowując drugi ?rototyp SZD-8-2 SP-1223, a jego oblot we wrześniu 1951 r. wykonał Adam Dziurzynski. Na skutek dużych sił skręcających w jednym z lotów miało miejsce ukręcenie w locie   ogona z usterzeniem, i tylko doskonałe opanowanie pilotażu i zimna krew pilota uratowały szybowiec. Drugą konstrukcją eksperymentalną zbudowaną na bazie Jaskółki był SZD-11 Albatros. Wykorzystując kadłub seryjnej Jaskółki, zaprojektowano nowe skrzydła o rozpiętości 18 m i większe usterzenie wysokości o powierzchni 2 m2. Prototyp Albatrosa oblatał Tadeusz Góra w październiku 1954 r. Mimo dobrych osiągów nie wdrożono jednak Albatrosa do produkcji seryjnej. Ostatnią licznej rodzinie Jaskółek była SZD-17X "Jaskółka L" zwana potocznie Laminarką oblatana przez A.Zientka 9.03.1956r. Był to szybowiec zawodniczy przeznaczony dla kadry narodowej do lotów rekordowych i startu w Mistrzostwach Świata. Zbudowana w 4 egzemplarzach Laminarka (SP-1504 do SP-1507) miała usterzenie motylkowe, aluminiowe zbiorniki balastowe  o pojemności łącznej 120 litrów, chowane częściowo podwozie, skrzydła o profilu laminarnym (stąd nazwa) nową tablicę przyrządów i hamulce aerodynamiczne, była także wyposażona w instalację tlenową  i  radiową . Na Jaskółkach nasi piloci zanotowali szereg rekordów międzynarodowych: prędkość 80,5 km/h na trójkącie 100 km (D. Zachara), 67 km/h na trójkącie 200 km (M. Czmiel-Paszyc), docel-powrót 341, 9 km (P.Majewska) ,  docel-powrót 536 km (L . Misiek), docel 565 km (P.Majewska). Produkcję Jaskółki zakończono pod koniec lat 50-tych, sporą część produkcji wyeksportowano do 10 krajów świata.

Opis techniczny (wersja ZO):

Jednomiejscowy szybowiec wyczynowy o konstrukcji drewnianej, z częściowo chowanym podwoziem i klasycznym usterzeniem.

Kadłub: o przekroju eliptycznym, konstrukcji półskorupowej z pokryciem sklejkowym, i nierozwijalnymi elementami pokryć krytymi laminatem poliestrowym. (przejście skrzydło-kadłub, przód kadłuba). Podwozie z kołem 300x125 zawieszone na wleczonym wahaczu, płoza tylna metalowa z gumowym amortyzatorem krążkowym. Limuzyna dwuczęściowa, przednia cześć wykonana jako stały wiatrochron i tylna, odsuwana do tyłu.

Skrzydło: dwudzielne o obrysie trapezowym, jednodźwigarowe, kryte w całości sklejką. Lotka dzielona zawieszona w pięciu punktach, napędzana w dwóch. Hamulce aerodynamiczne płytowe, wysuwane na górnej i dolnej powierzchni, sprzężone z hamulcem kola. Napędy w skrzydle popychaczowe.

Usterzenie: klasyczne, w ukladzie dolnokrzyźowym. Stery wysokości i kierunku kryte pótnem, stateczniki sklejką, z wywaźeniem  aerodynamicznym, napędy linkowe.

Wyposażenie: prędkościomierz , wysokościomierz , wariometr o zakresie 5m/s, wariometr o zakresie 15 m/s, zakrętomierz, chyłomierz podłużny oraz busola . Szybowiec przystosowany do zabudowy aparatury tlenowej , wyposażony w światła pozycyjne do lotów nocnych. Zaczep do lotów holowanych .

Malowanie: Prototyp malowany na kolor czerwony z białymi znakami rejestracyjnymi i żółtym pasem na usterzeniu kierunku szerokości 15 cm. Seryjne szybowce malowano emaliami nitro na kolor kremowy. Kolor granatowy: pas biegnąc obustronnie wzduż kaduba, blaszane listwy na limuzynach i wiatrochronie, stylizowana sylwetka jaskółki w locie pod kabiną  i napis SZD-8ter ZO na górnej części statecznika kierunku. Znaki rejestracyjne koloru czarnego: w połowie odległości między skrzydłem a usterzeniem oraz na dolnej powierzchni lewego skrzydła litery S P - a na prawej pozostała część znaków , na górnej powierzchni znaki w całości na  prawym skrzydle.

DANE TECHNICZNE I OSIĄGI

Rozpiętość: 16,0 m
Długość: 7,42 m
Wysokość: 1,41 m
Powierzchnia nośna: 13,6 m
Wydłużenie: 18,8
Wznios skrzydła:
Profil skrzydła:                                         NACA 23012 A
Masa własna: 270 kg
Max.masa startowa (z balastem) 450 kg
Ma. obciążenie powierzchni: 33 kg/m2
Doskonałość: 26,3
przy prędkości:                                           83 km/h
Prędkość ekonomiczna: 74 km/h
przy opadaniu 0,75 m/s
Predkość dopuszczalna: 250 km/h
Prędkość minimalna: 55 km/h
Dopuszczalna prędkość holowania: 140 km/h
 

 

SZD-8 "Jaskółka"

Foto: Piotr Pokora i Tomasz Padykuła

SZD-8 "Jaskółka"

Foto: Piotr Pokora i Tomasz Padykuła

SZD-8 "Jaskółka"

Foto: Michał Kipszak

SZD-8bis O "Jaskółka"

Foto: Michał Kipszak

SZD-8 "Jaskółka"

Foto: Michał Kipszak

SZD-8 "Jaskółka"

Foto: Michał Kipszak

SZD-8 "Jaskółka"

Foto: Michał Kipszak

SZD-8 "Jaskółka"

Foto: Michał Kipszak

SZD-8 "Jaskółka"

Foto: Michał Kipszak

SZD-8 "Jaskółka"

Foto: Michał Kipszak

SZD-8 "Jaskółka"

Foto: Michał Kipszak

SZD-8 "Jaskółka"

Foto: Michał Kipszak

SZD-8 "Jaskółka"

Foto: Michał Kipszak

SZD-8 "Jaskółka"

Foto: Michał Kipszak

SZD-8 "Jaskółka"

Foto: Michał Kipszak

SZD-8 "Jaskółka"

Foto: Michał Kipszak

Foto: ze zbiorów Wojciecha Michalika

Foto: ze zbiorów Wojciecha Michalika

Foto: ze zbiorów Wojciecha Michalika

Foto: ze zbiorów Wojciecha Michalika

Foto: ze zbiorów Wojciecha Michalika

Foto: ze zbiorów Wojciecha Michalika

Foto: ze zbiorów Wojciecha Michalika

 

SZD-8 "Jaskółka" 

 Foto: G.Salzmann "Segelfliegen" 1958

SZD-8 "Jaskółka"

Foto: ze zbiorów Ralf Gaida

 

SZD-8 "Jaskółka"

Foto: ze zbiorów Ralf Gaida

SZD-8 "Jaskółka"

Foto: G.Salzmann "Segelfliegen" 1958

 

SZD-8 Jaskolka 3D
SZD-8bis


SZD 8 (1- Prototyp)

SZD 8 (2- Prototyp)

Jaskółka jako do perfekcji wykończony model RC Dave Stokes'a z Anglii.

Foto: Frank Oeste

Foto: Frank Oeste

Foto: Frank Oeste

Foto: Frank Oeste

Foto: Beppe Ghisleri

Foto: Beppe Ghisleri

Tu prośba o uzupełnienia i uwagi !

Strona aktualizowana: 20.09.2007